مقایسه روش های هزینه‌یابی برمبنای مصرف منابع (RCA) و هزینه یابی برمبنای فعالیت (ABC)

روش هزینه‌یابی بر مبنای مصرف منابع RCA (Resource Consumption Accounting) یک سیستم هزینه یابی/حسابداری پیشرفته و پویا برای مدیریت هزینه‌هاست که بر مصرف واقعی منابع تمرکز دارد.

در مقابل روش هزینه یابی بر مبنای فعالیت ABC (Activity-Based Costing) هزینه‌ها را بر اساس فعالیت‌ها تخصیص می‌دهد.

هرچند متدهای متفاوت هزینه یابی هیچکدام به یکدیگر ارجحیت ندارند و بنا به شرایط محیطی و موضوعات هزینه می بایست روش هزینه یابی مناسب را برای کسب و کار و سازمان موردنظر انتخاب و اجرا کرد ولی بر اساس تجربیات موجود اجرای متد هزینه یابی ABC میتواند زیرساخت اطلاعاتی و سازمانی مورد نیاز برای اجرای مناسب تر متد RCA فراهم نماید و بصورت کلی میتوان گفت RCA نسبت به ABC ، دقیق‌تر، آینده‌نگرتر و مناسب‌تر برای محیط‌های پیچیده و پویا است.

RCA یا هزینه‌یابی بر مبنای مصرف منابع، یک رویکرد نوین در حسابداری مدیریت است که ترکیبی از اصول هزینه‌یابی بر مبنای فعالیت و هزینه‌یابی مبتنی بر منابع است. تمرکز آن بر منابع سازمان و نحوه مصرف آن‌ها توسط فعالیت‌ها و محصولات است.

مقایسه روشهای هزینه یابی RCA و ABC

مثال کاربردی:

فرض کنیم یک بانک قصد دارد هزینه‌های مربوط به ارائه خدمات کارت اعتباری را تحلیل کند. در روش ABC، هزینه‌ها بر اساس فعالیت‌های اصلی مانند فعالیت صدور کارت، فعالیت پشتیبانی مشتریان و فعالیت پردازش تراکنش‌ها شناسایی و تخصیص می‌یابد. در مقابل، روش RCA هزینه‌ها را بر اساس مصرف واقعی منابع مانند سرورهای مورد استفاده، کارکنان مرتبط و تجهیزات به کار رفته شناسایی و تخصیص می‌دهد.

روش ABC (Activity-Based Costing)

فعالیت‌های اصلی شناسایی شده:

• پردازش درخواست کارت
• صدور کارت
• خدمات پشتیبانی مشتریان
• رسیدگی به تراکنش‌ها

در این روش هزینه یابی(ABC) هزینه‌ها بر اساس میزان انجام فعالیت‌ها تسهیم می‌شوند. برای مثال اگر در بخش پشتیبانی مشتریان، 40 درصد از کل تماس‌ها مربوط به کارت اعتباری باشد، بنابراین 40 درصد هزینه‌های مرکز تماس (که به صورت مشترک پاسخگوی سایر بخش های بانک نیز هست) به کارت اعتباری تخصیص داده می‌شود.

نتیجه: بانک متوجه می‌شود کدام فعالیت‌ها بیشترین هزینه را دارند (برای مثال پشتیبانی مشتری یا پردازش تراکنش‌ها) و می‌تواند برای کاهش هزینه‌ها روی بهبود همان فعالیت‌ها تمرکز کند.

روش RCA (Resource Consumption Accounting)

منابع شناسایی شده:

• نیروی انسانی (کارکنان مرکز تماس، کارشناسان صدور کارت)
• زیرساخت های فناوری (سرورها، نرم‌افزارهای پردازش تراکنش)
• تجهیزات فیزیکی (ماشین چاپ کارت، شبکه شعب)

تمرکز RCA : به جای فعالیت‌ها، RCA بررسی می‌کند هر منبع چقدر ظرفیت دارد و چه مقدار از آن ظرفیت توسط خدمات کارت اعتباری مصرف می‌شود.

مثال: سرورهای فناوری اطلاعات، ظرفیت پردازش 1 میلیون تراکنش در روز دارند، اما کارت‌های اعتباری 600 هزار تراکنش مصرف می‌کنند در نتیجه 60٪ ظرفیت سرور موردنظر به کارت اعتباری تخصیص داده می‌شود.

مرکز تماس ظرفیت پاسخگویی به 10 هزار تماس در روز دارد، کارت اعتباری 4 هزار تماس ایجاد می‌کند در نتیجه 40٪ هزینه مرکز تماس به کارت اعتباری تخصیص داده می‌شود.

نتیجه: بانک می‌تواند ببیند آیا منابع بهینه استفاده می‌شوند یا ظرفیت بلااستفاده وجود دارد. مثلاً اگر سرورها فقط 60٪ استفاده شوند، بانک می‌تواند بدون افزایش هزینه خدمات جدیدی را روی همان زیرساخت ارائه دهد.(از ظرفیت سرور برای خدمات دیگری نیز استفاده کند)

مقایسه دو روش هزینه یابی بالا در خدمات بانکی:

نتیجه‌گیری کلی:

ABC یک دیدگاه عالی برای درک هزینه‌ها بر اساس فعالیت‌هایی که مشتریان یا محصولات مصرف می‌کنند، ارائه می‌دهد. این روش برای قیمت‌گذاری و مدیریت سودآوری بسیار مفید است.

RCA یک لایه عمیق‌تر از اطلاعات را نمایان می‌سازد که بر مصرف واقعی منابع متمرکز است. این روش برای مدیریت کارایی عملیاتی، کنترل هزینه‌ها از طریق بهینه‌سازی منابع و تصمیم‌گیری‌های استراتژیک در مورد زیرساخت‌ها، بسیار قدرتمند است.

بر اساس بررسی ها و تجربیات موجود، کسب و کارهایی که تجربه اجرای بهای تمام شده و هزینه یابی بر مبنای فعالیت را داشته اند، با ایجاد زیرساخت ها وآمادگی اطلاعاتی و فرآیندی مورد نیاز، با سرعت و کیفیت خیلی بالاتری، امکان اجرا و تجربه هزینه یابی بر مبنای مصرف منابع را ایجاد کرده اند.