بودجه‌ریزی مبتنی بر عملکرد

نظام جامع بودجه ریزی مبتنی بر عملکرد (بودجه ریزی عملیاتی) از دیدگاه گروه مشاوران پنکو

نظام بودجه ریزی مبتنی بر عملکرد (بودجه ریزی عملیاتی) به عنوان یک نظام مدیریتی برای ارتقای کارایی و اثربخشی مصرف منابع سازمانی مورد توجه جدی دولت‌ها در سطوح ملی و محلی بوده است. در این نظام اعتبارات بودجه‌ای بر مبنای عملکرد واحدهای سازمانی در راستای تولید خروجی‌ها ( محصولات و خدمات ) یا همان اهداف کوتاه مدت و یا دستیابی به پیامدها و یا همان اهداف بلند‌مدت، تخصیص می‌یابد و بدین ترتیب سازمان به سمت افزایش شفافیت در نحوه مصرف منابع برای انجام فعالیت‌ها، تولید خروجی‌ها و دستیابی به اهداف و استراتژی‌ها و نیز پاسخگویی بیشتر سوق می‌یابد.
بر اساس تعریفی که توسط صندوق بین المللی پول از بودجهه ریزی مبتنی بر عملکرد عنوان شده است، بودجهه ریزی مبتنی بر عملکرد عبارت است از:

روشها و سازوکارهایی که ارتباط بین اعتبارات تخصیص یافته به دستگاه‌های اجرایی را با خروجی ها و پیامدهای آنها از طریق بکارگیری اطلاعات عملکردی در تخصیص منابع تقویت می سازد.

همانگونه که از این تعریف استنباط می‌شود 3 موضوع اساسی در یک نظام بودجه‌ریزی مبتنی بر عملکرد مشاهده می شود:

بودجه بر اساس عملکرد تخصیص می‌یابد. بنابراین، ابتدا باید عملکرد سازمان مورد ارزیابی قرار گیرد تا مدیران بتوانند در قبال آن اعتبارات بودجه‌ای لازم را تخصیص دهند. بدیهی است همواره ارزیابی عملکرد بر مبنای یک هدف از پیش تعیین شده انجام می‌شود. برای مثال در شهرداری ابتدا لازم است یک هدف کمی سالانه مانند تولید یک میلیون مترمربع فضای سبز تعیین و سپس به صورت دوره‌ای ارزیابی شود که عملکرد شهرداری در تولید فضای سبز در قبال هدف از پیش تعیین شده به چه میزان بوده است. بنابراین برنامه ریزی ( تعیین اهداف کمی سالانه و چند ساله) و ارزیابی عملکرد بر مبنای اهداف در نظام بودجه ریزی مبتنی بر عملکرد ضروری است.

اکنون که عملکرد سازمان در قبال تحقق اهداف سالانه مورد ارزیابی قرار گرفت، سوال اصلی این است که چه میزان منابع به عملکرد بدست آمده تخصیص یابد. در مثال فوق، نتیجه ارزیابی عملکرد 3 ماهه اول شهرداری نشان می‌دهد که این سازمان موفق شده است دویست هزار مترمربع فضای سبز را از مجموع یک میلیون مترمربع (هدف سالانه برنامه) تولید نماید. اکنون سوال این است که بودجه‌ای که باید در قبال عملکرد ارزیابی شده تخصیص یابد به چه میزان است؟‌ پاسخ این سوال در محاسبه بهای تمام شده هر یک مترمربع تولید فضای سبز نهفته است. بنابراین موضوع محاسبه بهای تمام شده محصولات و خدمات نیز از عناصر اصلی یک نظام بودجه‌ ریزی مبتنی بر عملکرد است.

موضوع اساسی دیگر اینست که چگونه با بودجه کمتری محصولات و خدمات بیشتر و با کیفیت بالاتر تولید کنیم. این به معنای افزایش کارایی سازمان در نحوه مصرف منابع برای تولید خروجی‌ها است. پاسخ این سوال در مدیریت بهای تمام شده هر واحد محصول یا خدمت تولید شده نمایان می‌شود. بنابراین با توجه به نکات فوق الذکر سه عنصر اصلی در نظام بودجه‌ ریزی مبتنی بر عملکرد قابل توجه است که عبارتند از:‌ برنامه ریزی، محاسبه بهای تمام شده و ارزیابی عملکرد.

گروه مشاوران پنکو پس از یک پژوهش گسترده در زمینه ادبیات موضوع در دنیا و تجارب کشورهای موفق در استقرار نظام بودجه ریزی مبتنی بر عملکرد و نیز تسلط بر نرم افزارهای مطرح دنیا در زمینه محاسبه و مدیریت قیمت تمام شده و مدیریت عملکرد موفق شد در سال 85 برای اولین بار در کشور مدل جامعی از نظام بودجه ریزی مبتنی بر عملکرد طراحی و به تایید صاحبنظران در سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور سابق و نیز کمیسیون بودجه و محاسبات مجلس شورای اسلامی برساند. همچنین کتابی با عنوان مدل جامع نظام بودجه ریزی عملیاتی نیز در همان سال به چاپ رسید.

...

error: